بودیسم چینی و فرهنگ سنتی

از نخستین سدۀ میلادی که آیین بودا از هند وارد چین شد، این دین بیگانه هم بر فرهنگ سنتی چین تأثیر گذاشت و هم از آن تأثیر پذیرفت، تا آنجا که به بخشی جدایی‌ناپذیر از آن تبدیل گشت. این فرایند تاریخی عمیق نه تنها برای چین، بلکه برای تمام شرق آسیا موضوعی بزرگ به¬شمار می‌رود. در کتاب بودیسم، پروفسور لیتیان فانگ به کاوشی نظام‌مند در آیین بودا به مثابه یک نهاد فرهنگی می‌پردازد و متون مقدس، آموزه‌ها، نظام رهبانی و آیین‌های آن را بررسی می‌کند. او با پیگیری تحول این آیین به ترتیب زمانی — از ورود آن در دورۀ هان (۲۰۲ پیش از میلاد تا ۲۲۰ میلادی)، شکوفایی در دوران شانزده پادشاهی (ح ۳۰۴–۴۳۹ میلادی)، تا افول تدریجی از دورۀ پنج دودمان (۹۰۷–ح ۹۶۰ میلادی) — تصویری روشن و جامع از سفر درازدامن بودا در خاک چین به دست می‌دهد.
یکی از دستاوردهای مهم این کتاب، تحلیل دقیقِ چینی‌شدن آیین بوداست. نویسنده بر نقش کلیدی مکتب‌های بودایی دورۀ دودمان‌های جنوبی و شمالی (۴۲۰–۵۸۹ میلادی) و فرقه‌های بودایی ادوار سوئی و تانگ (۵۸۱–۹۰۷ میلادی) در این فرایند دگرگون‌ساز تأکید می‌کند. افزون بر این، کتاب به پرسش جذاب همانندی‌ها و ناهمانندی‌های آیین بودای چینی و هندی می‌پردازد. پروفسور فانگ با مقایسۀ این دو، ویژگی‌های خاص اندیشه و فرهنگ بودایی چین را روشن می‌سازد — اینکه چگونه ایده‌های بومی کنفوسیوسی و دائویی آموزه‌های بودایی را دگرگون کردند و در مقابل، آیین بودا چگونه چشم‌انداز فلسفی و فرهنگی چین را غنا بخشید. فصل پایانی کتاب گفت¬وگو را از مرزهای چین فراتر می‌برد و تأثیر بیرونی آیین بودای چینی را در سراسر شرق آسیا، از جمله کره، ژاپن و ویتنام، بررسی می‌کند.
این کتاب منبعی ضروری برای پژوهشگران و دانشجویان آیین بودا و مطالعات فرهنگی چین است، به-ویژه آنان که در کشورهای بودایی زندگی می‌کنند. همچنین برای هر خواننده‌ای که به دین، فرهنگ چین و تاریخ کهن این سرزمین علاقه دارد، جذاب خواهد بود. بودیسم که با دقتی آکادمیک اما به سبکی روان نوشته شده، هم دریچه‌ای برای تازه‌واردان است و هم بینش‌هایی عمیق برای متخصصان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه یک آیین بیگانه به ستونی از یکی از کهن‌ترین تمدن‌های پیوستۀ جهان تبدیل شد.