ماتریالیسم تاریخی و چین معاصر

چن شیاندا، استاد برجستۀ فلسفه و پروفسور افتخاری دانشگاه رنمین چین، از تأثیرگذارترین چهرههای فلسفی این کشور در دهههای اخیر است. او که نشان مادامالعمر علوم انسانی و اجتماعی «وو ژانگ» را دریافت کرده و ریاست انجمن ماتریالیسم تاریخی چین را بر عهده داشته، اکنون در کتاب ماتریالیسم – که بخشی از مجموعۀ «نظریۀ مارکسیستی و چین معاصر» است – استدلالی تازه و قانعکننده در باب سرزندگی ماتریالیسم تاریخی مطرح میکند. او ضمن رد دو جریان افراطی احیای محض کنفوسیوسیسم و طرد کامل میراث گذشتگان، نشان میدهد که موفقیت مارکسیسم در چین تنها به واسطۀ توانایی آن در جذب برترین عناصر فرهنگی این سرزمین کهن ممکن شده؛ و در مقابل، همین تعامل به سنتهای چینی حیاتی دوباره بخشیده است.
کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده: بخش اول به مبانی، چیستی و کارکردهای ماتریالیسم تاریخی میپردازد و رابطۀ آن با ماتریالیسم دیالکتیکی را شفاف میکند. بخش دوم با عنوان «راه چین»، دیالکتیک یک سدۀ تحول، درسهای آموخته از عمل سوسیالیستی و معنای عملی «راه چین» و «راهحل چینی» را واکاوی میکند. بخش سوم به فرهنگ و باور اختصاص دارد: پیوند مارکسیسم با فرهنگ سنتی چین، چرخۀ تاریخی فراز و فرود دودمانها و مهمتر از همه، مسئلۀ کلیدی «اعتماد فرهنگی» در جامعۀ امروز. این ساختار منطقی، کتاب را به راهنمایی جامع برای درک بنمایههای فلسفی حکمرانی و تحولات فکری چین معاصر بدل کرده است.
ماتریالیسم اثری است سختکوشانه اما روان، که هم برای پژوهشگران و دانشجویان فلسفه، سیاست و شرقشناسی منبعی غنی محسوب میشود و هم برای سیاستگذاران و ناظران مسائل جهانی که میکوشند جهانبینی پشت پردۀ قدرت نوظهور چین را بفهمند. این کتاب پاسخی هوشمندانه و بهموقع به یکی از مهمترین پرسشهای عصر ماست: چگونه یک تمدن کهن میتواند ایدئولوژیهای مدرن را جذب و دگرگون کند تا راهی منحصر به فرد برای توسعۀ خویش بسازد؟