درباره کتاب
چن شیاندا، استاد برجستۀ فلسفه و پروفسور افتخاری دانشگاه رنمین چین، از تأثیرگذارترین چهرههای فلسفی این کشور در دهههای اخیر است. او که نشان مادامالعمر علوم انسانی و اجتماعی «وو ژانگ» را دریافت کرده و ریاست انجمن ماتریالیسم تاریخی چین را بر عهده داشته، اکنون در کتاب ماتریالیسم – که بخشی از مجموعۀ «نظریۀ مارکسیستی و چین معاصر» است – استدلالی تازه و قانعکننده در باب سرزندگی ماتریالیسم تاریخی مطرح میکند. او ضمن رد دو جریان افراطی احیای محض کنفوسیوسیسم و طرد کامل میراث گذشتگان، نشان میدهد که موفقیت مارکسیسم در چین تنها به واسطۀ توانایی آن در جذب برترین عناصر فرهنگی این سرزمین کهن ممکن شده؛ و در مقابل، همین تعامل به سنتهای چینی حیاتی دوباره بخشیده است.
کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده: بخش اول به مبانی، چیستی و کارکردهای ماتریالیسم تاریخی میپردازد و رابطۀ آن با ماتریالیسم دیالکتیکی را شفاف میکند. بخش دوم با عنوان «راه چین»، دیالکتیک یک سدۀ تحول، درسهای آموخته از عمل سوسیالیستی و معنای عملی «راه چین» و «راهحل چینی» را واکاوی میکند. بخش سوم به فرهنگ و باور اختصاص دارد: پیوند مارکسیسم با فرهنگ سنتی چین، چرخۀ تاریخی فراز و فرود دودمانها و مهمتر از همه، مسئلۀ کلیدی «اعتماد فرهنگی» در جامعۀ امروز. این ساختار منطقی، کتاب را به راهنمایی جامع برای درک بنمایههای فلسفی حکمرانی و تحولات فکری چین معاصر بدل کرده است.
ماتریالیسم اثری است سختکوشانه اما روان، که هم برای پژوهشگران و دانشجویان فلسفه، سیاست و شرقشناسی منبعی غنی محسوب میشود و هم برای سیاستگذاران و ناظران مسائل جهانی که میکوشند جهانبینی پشت پردۀ قدرت نوظهور چین را بفهمند. این کتاب پاسخی هوشمندانه و بهموقع به یکی از مهمترین پرسشهای عصر ماست: چگونه یک تمدن کهن میتواند ایدئولوژیهای مدرن را جذب و دگرگون کند تا راهی منحصر به فرد برای توسعۀ خویش بسازد؟
درباره نویسنده
چن شیاندا یکی از برجستهترین فیلسوفان و معلمان مارکسیست چین معاصر بود. او استاد افتخاری درجۀ یک دانشگاه رنمین چین، رئیس انجمن ماتریالیسم تاریخی چین و عضو سومین شورای درجهبندی علوم دولتی بود. چن که بهعنوان یکی از «ده معلم برتر زیباترین چین» و برندۀ پنجمین دورۀ جایزۀ یک عمر دستاورد وو یوژانگ در علوم انسانی و اجتماعی شناخته میشود، توسط کمیتۀ اهدای جایزه بهعنوان کسی که «برای فلسفه سخن گفت و شاهد عصر خود بود» تجلیل شد. او که اغلب بهدلیل تسلط دانشنامهایاش بر متون کلاسیک مارکسیستی، «مارکسیست پیاده» نامیده میشود، نزدیک به هفتاد سال را به تدریس و نویسندگی گذراند و بیش از ۲۰۰ مقاله علمی، کتابهای درسی پرنفوذ و مجموعه آثار چهارده جلدی چن شیاندا را تولید کرد.
چن حرفۀ خود را وقف نشان دادن ارتباط پایدار ماتریالیسم تاریخی در چین معاصر کرد. وی در کتاب مهم خود، ماتریالیسم تاریخی و چین معاصر، رابطۀ دیالکتیکی بین سنتهای فرهنگی کهن چین و مارکسیسمی را که تحول مدرن آن را هدایت کرده است، بررسی میکند. چن با رد هر دو بازسازی صرف کنفوسیوسی و طرد کامل سنت، استدلال میکند که مارکسیسم دقیقاً به این دلیل در چین ریشه دوانید که توانست بهترینهای میراث فرهنگی کشور را جذب کند و در نتیجه، این مواجهه جان تازهای به سنتهای چندهزار ساله چین بخشید. این کتاب به پرسشهای نظری بنیادینی مانند رابطۀ جبر اقتصادی و عاملیت انسانی، درسهای عمل سوسیالیستی در چین و مسئلۀ حیاتی معاصر «اعتماد فرهنگی» میپردازد. برای هر کسی که به دنبال درک منطق فلسفی پشت حاکمیت مدرن و رنسانس فرهنگی چین است، چن شیاندا صدایی بینظیر و الهامبخش باقی میماند.
درباره مترجم