موهیسم، مطالعه‌ای در باب منطق موهیستی

A Study of Mohist Logic

درباره کتاب

این اثر شاخص از پروفسور یانگ ووجین، استاد دانشگاه رنمین چین، پژوهشی جامع و بنیادین در باب منطق مکتب «موهیستی» (Mohist) ارائه می‌دهد؛ یکی از سه خاستگاه بزرگ منطق در جهان، در کنار منطق ارسطویی و منطق هندی (هِتو-ویدیا). برای بیش از یک سده، وجود و مشروعیت یک سنت منطقی بومی چینی موضوعی بس مناقشه‌آمیز بوده است. پروفسور یانگ، فیلسوف و منطق‌دان برجسته، مستقیماً با این چالش فکری روبه¬رو می‌شود. او با دقتی موشکافانه، ریشه‌های تاریخی و فرهنگی منطق موهیستی را بررسی کرده، متون کلاسیک بنیادین را به رسمیت می‌شناسد و تفاسیر فلسفی آن را تأیید می‌کند. کتاب حاضر این دیدگاهِ رایج در زمانی که در چین سنت منطقی وجود نداشته است، ابطال کرده و در عوض نشان می‌دهد که چگونه مکتب موهیستی، که توسط موزی فیلسوف در قرن پنجم پیش از میلاد بنیان نهاده شد، در دل زبان و استدلال، نظامی پیچیده و بسیار امروزین از استدلال را پرورانده است. پروفسور یانگ این مهم را با اتخاذ تحلیلی هوشمندانه در دو سطح انجام می‌دهد. در سطح «زبان شیء« (object-language)، او منطق موهیستی را به¬عنوان شکلی از «منطق استدلال» معرفی می‌کند که شباهتی نزدیک به «منطق غیرصوری» و «تفکر انتقادی» دارد که امروزه در غرب بسیار بر آن تأکید می‌شود. در سطح «زبان فرانظری« (meta-theoretical)، او اصول و قوانین نهان منطق صوریِ آن را آشکار می‌سازد و از ابزارهای منطق مدرن برای گشودن حکمت بی‌زمان این میراث کهن بهره می‌گیرد. کتاب نشان می‌دهد که چگونه منطق‌دانان موهیستی قرن‌ها پیش، مفاهیم، گزاره‌ها، قیاس‌ها و پارادوکس‌ها را به شکلی نظام‌مند مطالعه کرده‌اند. یانگ ووجین با پیوند اندیشه کهن چینی با چارچوب‌های منطق معاصر، نه تنها مشروعیت، بلکه عمق مدرن¬بودن منطق موهیستی را به اثبات می‌رساند. این کتاب که مورد تحسین صاحب‌نظران به¬دلیل چشم‌انداز تازG زبانی‌اش قرار گرفته، منبعی ضروری برای هر پژوهشگر فلسفۀ تطبیقی، تاریخ منطق و میراث غنی فکری چین پیش از امپراتوری است.

درباره نویسنده

پروفسور یانگ ووجین یکی از برجسته‌ترین مراجع معتبر در زمینۀ منطق موهیستی و تاریخ منطق چین در عصر حاضر است. او در سال ۱۹۶۴ در تیانژو، استان گوئی‌ژو متولد شد، دکترای خود را در سال ۲۰۰۱ از دانشگاه رنمین چین دریافت کرد و سپس تحقیقات پسادکتری را در مؤسسۀ فلسفۀ آکادمی علوم اجتماعی چین به انجام رساند. هم‌اکنون او استاد و راهنمای دکتری در دانشکدۀ فلسفۀ دانشگاه رنمین چین و رهبر علمی گروه آموزشی منطق در این دانشگاه است. یانگ ووجین مناصب علمی متعددی دارد، از جمله معاون انجمن موزی چین، معاون انجمن منطق پکن و معاون کمیتۀ تاریخ منطق چین از انجمن منطق چین. وی در سال ۲۰۲۰ به­عنوان «زیباترین نگهبان میراث فرهنگی موزی» برگزیده شد و در سال ۲۰۱۰ جایزۀ پنجم جین یوئه‌لین را دریافت کرد که یکی از بالاترین افتخارات حوزۀ منطق در چین است. پروفسور یانگ نویسندۀ بیش از دوازده تک‌نوشتۀ علمی و بیش از یکصد مقالۀ پژوهشی است. از برجسته‌ترین آثار او می‌توان به پژوهشی در منطق موهیستی اشاره کرد که نظام منطقی مکتب باستانی موهیستی را به­صورت نظام‌مند بازسازی می‌کند. این کتاب شاخص که ابتدا به زبان چینی با عنوان پژوهشی در منطق سنگ‌نبشتۀ موهیستی منتشر شده بود، برندۀ جایزۀ پنجم جین یوئه‌لین، جایزۀ دوم انجمن منطق چین و جایزۀ دوم انجمن موزی چین شد. این کتاب سپس به زبان انگلیسی و نیز به فارسی ترجمه شد و مخاطبان جهانی یافت. یانگ ووجین در پژوهشی در منطق موهیستی استدلال می‌کند که منطق موهیستی شایسته است به­عنوان یکی از سه سنت بزرگ منطقی جهان باستان، در کنار منطق ارسطویی و منطق هندی هِتو-ویدیا، شناخته شود. او نشان می‌دهد که منطق موهیستی – با محوریت مفاهیم «دلیل»، «اصل» و «قیاس» – نه یک پیش‌مادۀ ابتدایی از منطق غربی، بلکه نوعی منطق غیرصوری و پیشرفته است که هم‌سانی زیادی با تفکر انتقادی معاصر دارد. پروفسور یانگ ووجین برای هر کس که به فلسفۀ تطبیقی، تاریخ منطق و میراث فکری چین پیش از سلسله‌های متحد علاقه دارد، راهنمایی است بی‌نظیر و الهام‌بخش.  

درباره مترجم