احیای روستایی و مسیر توسعۀ پایدار
کتاب احیای روستایی و مسیر توسعۀ پایدار روایتی دست اول، عملی و عمیق از کاهش فقر و توسعۀ پایدار روستایی در چین است. نویسنده، ون‌کوی لیو، بیست سال را با بنیاد چین برای کاهش فقر (CFPA) در فقیرترین روستاهای این کشور گذرانده است. او و همکارانش پس از آزمون و خطاهای بسیار، الگویی از توسعۀ روستایی مبتنی بر بازار و همکاری روستاییان (تعاونی‌های روستایی) را پدید آورده‌اند. کتاب با نثری روان و جذاب نوشته شده و روایت شخصی را با تحلیل انتقادی درمی‌آمیزد. این کتاب پاسخ‌های روشنی به دشوارترین مسائل مناطق روستایی امروز است.
ساختار کتاب بر سه مطالعۀ موردی بزرگ استوار است. نمونۀ نخست، از منطقۀ دالیانگشان در سیچوان، نشان می‌دهد که صرف انباشت منابع مالی و مادی برای شکستن چرخۀ فقر کافی نیست. هرچند این تلاش‌ها تغییرات محسوسی به همراه داشت، اما به توسعۀ پایدار نینجامید. درس آموخته شده این است: مناطق روستایی نیازمند پروژه‌های صنعتی هستند که در رقابت بازار شرکت کنند و این مستلزم دگرگونی روش‌های سنتی کشاورزی خرده¬مالکی است. نمونۀ دوم، از روستای مینله در گانسو، بر این بینش بنا شده است. بنیاد در اینجا الگویی تعاونی‌محور و صنعت‌محور را اجرا کرد که ارزش نظام بنگاه‌داری مدرن و همکاری روستاییان را به رسمیت می‌شناخت. هرچند پروژۀ صنعتی در نهایت ناموفق بود، اما این تجربه نقش حیاتی رهبران روستایی را در تغییر نگرش روستاییان آشکار ساخت. نمونۀ سوم، از روستای گاندا در چینگ¬های، به موفقیت می‌رسد: بسیج رهبران محلی توانمند برای اجرای پروژه‌های صنعتی بازارگرا و تعاونی‌محور. گاندا از روستایی چنان فقیر که توان خرید ماست را نداشت، به جامعه¬ای آباد و ثروتمند تبدیل شد.
از سال ۲۰۱۳، بنیاد این درس‌ها را در مقیاسی گسترده‌تر به کار گرفته است. دو طرح شاخص پدید آمد: پروژۀ اقامتگاه‌های روستایی «بای‌می» که خانه‌های قدیمی روستاییان را به اقامتگاه‌های بوتیک روستایی برای گردشگران شهری تبدیل می‌کند، و پروژۀ «شان‌پین» که محصولات کشاورزی باکیفیت را مستقیماً از طریق سکوهای تجارت الکترونیک به مصرف‌کنندۀ نهایی می‌رساند. پروژۀ اقامتگاه‌ها اکنون در بیست روستا فعال است و پروژۀ شان‌پین تا پایان سال جاری به صد روستا خواهد رسید. احیای روستایی و مسیر توسعۀ پایدار منبعی ارزشمند برای فعالان عملی و پژوهشگران است؛ نه فقط تحلیل، که راه‌حل‌های اثبات‌شده برای توسعۀ پایدار روستایی ارائه می‌دهد.
آداب دینی، موسیقی و سنت‌های فرهنگی در چین
در هستۀ این کتاب، پرسشی بنیادین نهفته است: آیا تمدن چین می‌تواند الگویی متمایز از توسعۀ فرهنگی برای جهان مدرن ارائه دهد؟ پروفسور پنگ لین، تاریخ‌دان برجستۀ دانشگاه چینگ هووا، بر این باور است که پاسخ در شناخت تمدن دیرپای «لی‌یوئه» (آیین و موسیقی) چین نهفته است. این کتاب حاصل دهه‌ها پژوهش اوست و مفاهیم عمیق فرهنگی و شگفتی‌های کاربردی «لی» (آیین) را به-عنوان جوهرۀ تمدن چین آشکار می‌کند. همان‌طور که کتاب نشان می‌دهد، آیین‌ها، برخلاف تصور کلیشه‌ای که صرفاً مجموعه‌ای از قواعد خشک و بازمانده از نظام ارباب‌رعیتی هستند، در واقع چارچوبی زنده¬اند که اخلاق، نظم اجتماعی و منش جمعی چین را طی هزاره‌ها شکل داده‌اند.
پروفسور پنگ با زبانی روشن و مثال‌هایی ملموس، نظریه‌های کهن را به دغدغه‌های امروز پیوند می‌زند و تأکید می‌کند که اعتماد به نفس فرهنگی واقعی در قرن بیست‌ویکم، ریشه در درکی عمیق از سنت‌های خودی دارد. او مفاهیمی مانند قدرت دگرگون‌کنندۀ موسیقی در تزکیۀ نفس و نقش حیاتی آیین در ایجاد هماهنگی اجتماعی را به زیبایی تشریح می‌کند. این کتاب فراتر از یک مطالعۀ تاریخی، کلیدی حیاتی برای همۀ کسانی است که می‌خواهند نه فقط «چگونگی»، بلکه «چرایی» دی‌ان‌ای فرهنگی بی‌همتای چین را درک کنند. مطالعۀ این اثر برای شرق‌شناسان، دانشجویان فلسفۀ تطبیقی و هر خواننده‌ای که به دنبال درک ارزش‌های بنیادین یکی از کهن‌ترین تمدن‌های پیوسته جهان است، ضروری محسوب می‌شود.
گاهشماری تاریخ چین
کتاب گاهشماری تاریخ چین خلاصه‌ای استادانه از مجموعه‌ی دوازده جلدی تاریخ عمومی چین است که توسط انتشارات خلق منتشر شده است. نویسنده، کای می‌بیائو — عضو افتخاری آکادمی علوم اجتماعی چین و پژوهشگر مؤسسۀ تاریخ مدرن — این کار را به درخواست رهبران ارشد کشور انجام داد که معتقد بودند نسخه‌ای فشرده از این مجموعه برای عموم مردم تدوین شود. نسخۀ کامل تاریخ عمومی چین کامل‌ترین و نظام‌مندترین اثر تاریخی دربارۀ چین در صد سال اخیر به¬شمار می‌رود. چهار جلد نخست آن را فان ون‌لان، تاریخ‌دان نامدار، نوشت و پس از درگذشت فان، کای می‌بیائو سرپرستی تکمیل مجلدات باقی‌مانده را بر عهده گرفت. در این نسخۀ فشرده، کای تنها با ۳۰۰ هزار واژه، سیر تاریخ چین را از جامعۀ نخستین تا سقوط دودمان چینگ ترسیم می‌کند. حاصل این کار اثری است به¬جا و مفصل در جای خود، با زبانی فشرده و دقیق که شأن یک تاریخ‌دان بزرگ را دارد — اثری نادر و سطح بالا برای خوانندگان غیرمتخصص.
کتاب قالبی کاملاً تاریخی عمومی دارد و همۀ دودمان‌های مهم را در بر می‌گیرد: از چین، هان، تانگ، سونگ، یوآن، مینگ و چینگ گرفته تا وی، جین، دودمان‌های جنوبی و شمالی و دورۀ پنج دودمان و ده پادشاهی. این اثر با وجود اختصار، پنج¬هزار سال تاریخ چین را در خود جای داده است. به¬عنوان مثال خواننده می‌آموزد که نظام استانی در چین از چه زمانی اجرا شد و در چه شرایط تاریخی، سین‌کیانگ و تایوان به¬عنوان استان تأسیس شدند. محورهای موضوعی کتاب نیز به همان روشنی دنبال می‌شوند: گذار از بردگی به فئودالیسم، ریشۀ حکومت امپراتوری، فراز و فرود دودمان‌ها، و درس‌هایی از ادارۀ کشور. مفاهیمی کلیدی مانند غصب قدرت توسط بستگان شاهنشاهی، گمراه¬کردن کشور توسط خواجه‌ها، در دست گرفتن امپراتور برای فرماندهی بر شاهزادگان، نظام نه‌درجه، نظام خاندانی و نظام آزمون‌های سلطنتی همگی به تفصیل توضیح داده شده‌اند. کتاب همچنین دوره‌های درخشان — از حکومت جنگوان در تانگ، اختراعات علمی سونگ، هفت سفر به غرب دریاسالار ژنگ¬هه در دورۀ یونگ‌له مینگ، تا شکوفایی کانگ‌شی و کیان‌لونگ در چینگ — را برجسته می‌کند. در عین حال، از توصیف دوره‌های آشوب، شورش‌های دهقانی و ناتوانی چینگ پایانی در برابر قدرت‌های سرمایه‌دار غربی که به جامعه‌ای نیمه‌مستعمره و نیمه‌فئودالی انجامید، فروگذار نمی‌کند.
یکی از نقاط قوت ویژۀ این کتاب، توجه آن به شکل‌گیری چین به¬عنوان کشوری یکپارچه و چندملیتی با محوریت قوم هان است. کای می‌بیائو تحلیلی ژرف به دست می‌دهد؛ مثلاً نشان می‌دهد که چگونه رژیم‌های شمالی در دورۀ وی و جین، هرچند از گروه‌های قومی گوناگون برخاسته بودند، نام کشورهای باستانی هان را برگزیدند تا میراث فرهنگی جلگه‌های مرکزی را از آن خود بدانند و بدین طریق همگرایی قومی را تسهیل کردند. خوانندگان پس از مطالعۀ این کتاب، درکی روشن از تکامل وحدت چندملیتی چین و حتی ریشه‌های سیاست‌های بعدی خودمختاری قومی پیدا می‌کنند. افزون بر این، کتاب خواننده را به قدرنهادن ژرفای انباشت تاریخی پشت سر چین امروز فرا می‌خواند و حس فروتنی در برابر تاریخ و احترام به نیاکانی که پیشرفت را ممکن ساختند برمی‌انگیزد. گاهشماری تاریخ چین نه فقط یک مرور تاریخی، که درسی در میهن‌دوستی و منبعی ارزشمند برای کسانی است که به مسیر توسعه، جامعۀ هماهنگ و ارزش‌های هستۀ سوسیالیستی چین می‌اندیشند.
بودیسم چینی و فرهنگ سنتی
از نخستین سدۀ میلادی که آیین بودا از هند وارد چین شد، این دین بیگانه هم بر فرهنگ سنتی چین تأثیر گذاشت و هم از آن تأثیر پذیرفت، تا آنجا که به بخشی جدایی‌ناپذیر از آن تبدیل گشت. این فرایند تاریخی عمیق نه تنها برای چین، بلکه برای تمام شرق آسیا موضوعی بزرگ به¬شمار می‌رود. در کتاب بودیسم، پروفسور لیتیان فانگ به کاوشی نظام‌مند در آیین بودا به مثابه یک نهاد فرهنگی می‌پردازد و متون مقدس، آموزه‌ها، نظام رهبانی و آیین‌های آن را بررسی می‌کند. او با پیگیری تحول این آیین به ترتیب زمانی — از ورود آن در دورۀ هان (۲۰۲ پیش از میلاد تا ۲۲۰ میلادی)، شکوفایی در دوران شانزده پادشاهی (ح ۳۰۴–۴۳۹ میلادی)، تا افول تدریجی از دورۀ پنج دودمان (۹۰۷–ح ۹۶۰ میلادی) — تصویری روشن و جامع از سفر درازدامن بودا در خاک چین به دست می‌دهد.
یکی از دستاوردهای مهم این کتاب، تحلیل دقیقِ چینی‌شدن آیین بوداست. نویسنده بر نقش کلیدی مکتب‌های بودایی دورۀ دودمان‌های جنوبی و شمالی (۴۲۰–۵۸۹ میلادی) و فرقه‌های بودایی ادوار سوئی و تانگ (۵۸۱–۹۰۷ میلادی) در این فرایند دگرگون‌ساز تأکید می‌کند. افزون بر این، کتاب به پرسش جذاب همانندی‌ها و ناهمانندی‌های آیین بودای چینی و هندی می‌پردازد. پروفسور فانگ با مقایسۀ این دو، ویژگی‌های خاص اندیشه و فرهنگ بودایی چین را روشن می‌سازد — اینکه چگونه ایده‌های بومی کنفوسیوسی و دائویی آموزه‌های بودایی را دگرگون کردند و در مقابل، آیین بودا چگونه چشم‌انداز فلسفی و فرهنگی چین را غنا بخشید. فصل پایانی کتاب گفت¬وگو را از مرزهای چین فراتر می‌برد و تأثیر بیرونی آیین بودای چینی را در سراسر شرق آسیا، از جمله کره، ژاپن و ویتنام، بررسی می‌کند.
این کتاب منبعی ضروری برای پژوهشگران و دانشجویان آیین بودا و مطالعات فرهنگی چین است، به-ویژه آنان که در کشورهای بودایی زندگی می‌کنند. همچنین برای هر خواننده‌ای که به دین، فرهنگ چین و تاریخ کهن این سرزمین علاقه دارد، جذاب خواهد بود. بودیسم که با دقتی آکادمیک اما به سبکی روان نوشته شده، هم دریچه‌ای برای تازه‌واردان است و هم بینش‌هایی عمیق برای متخصصان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه یک آیین بیگانه به ستونی از یکی از کهن‌ترین تمدن‌های پیوستۀ جهان تبدیل شد.
ارزش‌های بنیادین تمدن چین
این کتاب با بهره‌گیری از ارزش‌های بنیادین تمدن غرب به¬عنوان دریچه‌ای تطبیقی، متناظرهای آن‌ها را در تمدن چین استخراج و بازتعریف می‌کند. نویسنده این ارزش‌ها را در چهار اصل خلاصه می‌کند: تکلیف پیش از آزادی، اطاعت پیش از حق، جامعه پیش از فرد، و هماهنگی پیش از تضاد. کتاب با تکیه بر گوئوشوئه (چین‌شناسی سنتی) به عنوان پایۀ رویکرد خود، شرحی دقیق از نظام ارزشی کلاسیک چین به دست می‌دهد و به خوانندگان کمک می‌کند تا درک ساختاریافته‌ای از چگونگی تأثیر این اصول بر اندیشه و جامعه چین در طول قرن‌ها پیدا کنند.
اگرچه پژوهشگران معاصر بسیار به مفهوم گوئوشوئه پرداخته‌اند، اما کوشش‌های آن‌ها عمدتاً بر گردآوری و دسته‌بندی انبوهی از اطلاعات غنی و متنوع متمرکز بوده است. آنچه تاکنون غایب بوده، تحلیل نظری نظام‌مند مفاهیم و نظریه‌های زیربنایی گوئوشوئه است. کتاب حاضر این خلأ را با تدوین چارچوبی نظری دقیق در سه جهت مهم پر می‌کند: نخست، ذهنیت حاکم بر گوئوشوئه را تحلیل می‌کند و به بررسی ایده‌ها و ارزش‌های مسلط دوران تاریخیِ پیدایش این اصطلاح می¬پردازد. تأکید ویژه بر پیوند گوئوشوئه با دگرگونی‌های اولیۀ اجتماعی و فرهنگی است و سه مرحلۀ کلیدی در تحول آن مشخص می‌شود. برخلاف پژوهشگران گذشته که عمدتاً گوئوشوئه را با دامنۀ موضوعات مورد مطالعه‌اش تعریف می‌کردند، این کتاب بر گوئوشوئه به¬عنوان پیکره‌ای مدرن از پژوهش تأکید دارد که منطق تکاملی خاص خود را دنبال می‌کند.
دوم، کتاب چندین مرحله از سیر تحول مدرن پژوهش‌های گوئوشوئه را از آغاز تا پایان قرن بیستم ارزیابی می‌کند که با واپسین مرحلۀ جنبش میراث ملی به پایان می‌رسد. سوم، شیوه‌های اصلی گوئوشوئۀ مدرن را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این شیوه‌ها گام¬به¬گام با مراحل تحول پژوهش‌های گوئوشوئه مطابقت دارند. ارزش‌های بنیادین تمدن چین با فراهم آوردن ژرفای تاریخی و وضوح نظری، منبعی ضروری برای هر کسی است که می‌خواهد بنیان‌های فلسفی و فرهنگی تمدن معاصر چین را درک کند.